Idil Biret
TR |
EN |
DE |
Yaşam Öyküsü

İdil Biret T.C. Devlet Sanatçısı – Yaşam Öyküsü

yasamoyku1.jpg

Üç yaşında piyanoya büyük istidat gösteren Türk sanatçısı İdil Biret ilk derslerini Ankarada Mithat Fenmen’den aldı. TBMM’nin 1948 yılında çıkardığı özel kanunla sekiz yaşında Fransaya gönderildi ve büyük Fransız müzisyeni Nadia Boulanger’nin gözetiminde Paris Konservatuvarında okuyarak onbeş yaşında birincilikle mezun oldu. Daha sonra, 20. asrın en büyük piyanistlerinden Alfred Cortot ve Wilhelm Kempff ile çalıştı. Hiç bir piyano yarışmasına katılmayan Idil Biret onaltı yaşından itibaren Boston Senfoni, Leningrad Filarmoni, Londra Senfoni, Dresden Filarmoni gibi  dünyanın büyük orkestraları ve Leinsdorf, Monteux, Keilberth, Scherchen gibi büyük  şefleri ile beş kıtayı kapsayan iki bin’e yakın  konser verdi ve bir çok festivale katıldı. Van Cliburn (ABD), Kraliçe Elisabeth (Belçika), Busoni (Italya) Franz Liszt (Weimar, Almanya) gibi ünlü piyano yarışmalarında jüri üyeliği yaptı; Fransa, Polonya, Íngiltere, Ítalya, ABD ve Türkiyede ödül ve nişanlar aldı. Biret bu güne kadar EMI, Decca, Atlantic/Finnadar, Naxos ve diğer firmalar için Amerika ve Avrupada 100 plak kaydetmiştir. Bunlar arasında müzik tarihinde ilk kez komple diziler olarak seslendirilen Chopin’in bütün piyano eserleri ve Beethoven’in dokuz senfonisinin Liszt tarafından yapılan piyano uyarlamaları ile Brahms ve Rachmaninof’un bütün piyano eserleri,  Boulez’in üç piyano sonatı, Ligeti’nin etüdleri ve Stravinsky’nin Ateskuşu bale müziginin piyano uyarlaması da yer almaktadır. Bu kayıtlar Polonyada Chopin Büyük Ödülü, Fransada Altın Diyapazon dahil pek çok ödül almış olup Amerika, Avrupa ve Uzak Doğuda 3 milyon adet civarında satılarak büyük bir dinleyici kitlesine ulaşmıştır. 2007 yılında Chopin’in bütün piyano eserleri kayıtları ve konser icraları ile Polonya kültürüne yaptıgı katkılar nedeniyle Cumhurbaşkanı Lech Kaczsnky Ídil Biret’i Polonyanın en üst nişanı olan  “Yüksek Liyakat Madalyası” (Krzyzem Kawalerskim Ordera Zaslugi) ile taltif etmiştir.  Repertuarında yüzden fazla piyano konçertosu olan Ídil Biret’in eski ve yeni kayıtlari kendi etiketi İdil Biret Arşivi (IBA) üzerinde Naxos tarafından bütün dünyaya dağıtılmaktadır. Bu çerçevede Beethoven’in 32 Piyano Sonatı, 5 Konçertosu ve Korolu Fantezisinin  kayıtları da tamamlanmış olup bunlar 9 Senfoni uyarlaması ile birlikte IBA serisinde 19 CD kutu içinde  dünya dağıtımına girmistir. Biret’in 1959 yılından bu yana  yaptığı 100 plak kaydının tamamı bir kutu içinde 2014 sonuna doğru Türkiye ve dünya piyasasına sunulacaktır.

İdil Biret 2012/13 sezonunda Amerikada Yale Üniversitesinde Hindemith’in bes piyano konçertosunun tamamını Yale Senfoni Orkestrası ile kaydetmiş olup bunlar 2CD üzerinde Ekim 2013 de Naxos tarafndan dünya piyasasına çikarılmıştır. Bu dönemde Güney Amerikada yaptığı turnede Kolombiya, Peru, Sili, Arjantin ve Brezilyada konserler vermiş, İngiltere ve İskoçyada konserler verip ustalık sınıfları yönetmistir. Çin turnesinde ise Beijing ve Şanghayda resitaller ve bır orkestralı konser verip Şanghay piyano yarışmasında jüri üyeliği yapmıştır. Daha sonra Mısırda, İskenderiye ve Kahirede konserler vermiş, Budapeştede Milli Müzede bir resital verdikten sonra, Lugano (Isviçre) ve Gebele (Azerbeycan) festivallerinde konserler verip geçtiğimiz Aralık ayında Almanyada Bonn şehrinde Beethoven piyano yarimasında jüri üyeliği yapmıştır.

2014 de İdil Biret’in çalışmaları arasında Agustos ayında Varşova konserleri, Ekim ayında Pariste UNESCO büyük salonunda vereceği resital, Kasım ayında Londrada Brahms 1. Konçertoyu çalacağı konser, ayrıca Scriabin Etüdleri, Borusan Dörtlüsü ile Schumann’ın Piyanolu Beşlisi, Roderic von Bennigsen ile Brahms’ın Çello Sonatları ve London Mozart Players ile yapacağı Mozart Piyano Konçerto CD kayıtları  bulunmaktadır